Biologia

Pszczoła miodna

Należy do rzędu owadów błonkoskrzydłych i do podrzędu żądłówek. Posiada żądło z gruczołem jadowym. Narząd ten u tych owadów służy do celów zaczepno-obronnych. Należy ona do owadów żyjących społecznie. Są to owady o wysokim stopniu społecznej organizacji. Występuje u nich podział pracy i funkcji. Społeczeństwa tych owadów żyją w zespołach zwanych rodzinami. Rodzina pszczela składa się zwykle z jednej matki – samicy zdolnej do znoszenia jaj, a tym samym do podtrzymywania stanu pogłowia pszczół i rozwoju rodziny pszczelej, pszczół robotnic, których ilość wynosi w okresie zimy 10 – 20 tyś., natomiast w okresie letnim 60 – 80 tyś. a niekiedy nawet do 120 tyś. trutni – samców, występujących sezonowo w okresie letnim od połowy maja do końca sierpnia. Liczba ich wynosi od kilkaset do około 3,5 tyś. w zależności od siły rodziny. Rodzina pszczela zakłada gniazda w zamkniętych pomieszczeniach dziuple, kłody, ule). Żyje na woskowych plastrach zbudowanych z wosku wydzielanego przez gruczoły woskowe pszczół robotnic i do magazynowania zapasów wyżej wymienionych. Matki pszczele wychowywane są w specjalnie do tego celu założonych komórkach zwanych matecznikami. Matka pszczela zdolna jest w ciągu jednej doby – w okresie wiosennoletnim złożyć od kilkuset do dwu tysięcy jajeczek. Z tym, że z jaja zapłodnionego składanego do mniejszych komórek, wylęgnie się pszczoła robotnica. Z jaja niezapłodnionego złożonego do komórki większej, trutowej wylęgają się trutnie. Z jaja złożonego do komórki plastra po trzech dniach (72 godz.) wylęga się larwa, która odpowiednio karmiona (odżywiana) bardzo szybko się rozwija. Przez pierwsze trzy dni po wylęgnięciu się jaja larwy robotnic i trutni karmione są mleczkiem pszczelim. Następne trzy dni robotnice i cztery dni trutnie karmione są pierzgą, a raczej odpowiednio przyrządzoną papką (mieszanina pyłku kwiatowego, wody i miodu). Larwa w komórce matecznej zasklepiona jest po 4,5 dniach, a w komórce pszczelej po 5,5 dniach, a w trutowej w siódmym dniu. Całkowity rozwój – do wygryzienia się z komórki owada doskonałego wynosi: – dla matki pszczelej 16 dni – pszczoły robotnicy 21 dni – trutnia 24 dni

Matka pszczela

Długość ciała wynosi 20-25 mm, masa ciała 180 – 280 mg. Zadaniem jej jest zapewnienie ciągłości gatunku. Składa ona jaja, z których mogą się wylęgać trzy rodzaje osobników pszczelich. Znakowanie matek W celu łatwej identyfikacji matek pszczelarze znakują matki używając kolorowych opalitek lub farb. W zależności od końcowej cyfry dziesięciolecia do znakowania matek używany: 0 i 5 kolor niebieski 1 i 6 kolor biały 2 i 7 kolor żółty 3 i 8 kolor czerwony 4 i 9 kolor zielony

Truteń

Długość ciała wynosi 15-17 mm, waga 200 – 300 mg. Zadaniem trutnia jako samca jest zapłodnienie młodych matek. Po kopulacji truteń ginie. Optymalne zapłodnienie matki wymaga kopulacji z kilkoma trutniami – w niektórych przypadkach kilkunastoma. Nasienie trutni gromadzone i magazynowane jest w zbiorniku nasiennym matki i powinno jej starczyć do zapłodnienia składanych przez nią jajeczek przez całe jej życie.

Pszczoła robotnica

Najmniejsza z osobników pszczelich. Długość ciała wynosi 14 -15 mm, masa około 100 mg. Są to samice o uwstecznionych narządach rozrodczych. Wykonują wszystkie prace związane z życiem i rozwojem rodziny pszczelej: budują, bronią gniazda, gromadzą pokarm, wychowują czerw, karmią go i dbają o porządek w gnieździe. Długość życia pszczoły wynosi 5-6 tygodni wiosną i latem, 6-9 miesięcy zimą. Po wylęgnięciu się przez pierwsze trzy dni karmione są przez starsze pszczoły robotnice, następnie czyszczą komórki, karmią starsze larwy pierzgą i równocześnie same się odżywiają. Od 6 – 13-tego dnia życia produkują mleczko pszczele i karmią nim młodsze larwy. Od 12 -18 -tego dnia życia wydzielają wosk pszczeli z gruczołów woskowych. Wypacanie wosku odbywa się w temperaturze 32-34 C˚. Do 21 dnia życia pełnią rolę strażniczek, bronią gniazda. W wieku około 21 dni podejmą pracę w polu, jako zbieraczki przynoszące do ula nektar, pyłek kwiatowy, wodę i substancje żywiczne (surowiec propolisu). Maksymalny zasięg lotu wynosi około 7 km, zaś efektywny, gdzie wziątek może być przyniesiony do gniazda, wynosi ok. 2 km. Pszczoła zbieraczka dziennie może wykonać 7-13 lotów. Masa przynoszonego nektaru wynosi 20 -30 mg, maksymalnie 70 mg. Porozumiewanie się pszczół odbywa się przy pomocy różnego rodzaju ruchów – tańców, których kształt i sposób wykonywania zależy od sytuacji i od tego jaka to ma być przekazana wiadomość współtowarzyszkom. Przy znalezieniu wziątku pszczoły wykonują, np. taniec okrężny, względnie wywijany. Przy pomocy pewnych określonych ruchów wskazują odległość i kierunek położenia danego wziątku względem położenia słońca i względem gniazda (ula). Podczas rójki wykonywane są tańce rojowe, w innych okolicznościach tańce werbunkowe, itp. Tańce te inaczej zwane „Mową pszczół” odkryte i zbadane zostały przez Karola Frischa w latach 1923-1973.